Kod kreskowy to wzór złożony z jasnych i ciemnych kresek (pól) uporządkowanych w postaci czytelnej maszynowo. Służąc do szybkiej i bezbłędnej identyfikacji oznaczonych nim przedmiotów jest jedną z najbardziej efektywnych technik wprowadzania danych do systemów komputerów.

Kod kreskowy jest obecnie najpopularniejszą metodą automatycznej identyfikacji mającą wielorakie zastosowania, praktycznie w każdej gałęzi gospodarki. Kody kreskowe stosowane są, począwszy od handlu detalicznego, poprzez handel hurtowy, gospodarkę magazynową, procesy produkcyjne, kontrolę jakości, rejestrację czasu pracy, przemysł medyczny i farmaceutyczny na transporcie skończywszy. Globalna gospodarka praktycznie nie może się dzisiaj obejść bez kodów kreskowych a korzyści, jakie wynikają z ich stosowania, powodują zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw na globalnym rynku.

Podstawowe zalety systemów automatycznej identyfikacji opartych na kodach kreskowych to:

• szybki odczyt danych,
• eliminacja pomyłek,
• łatwość oznakowania produktów,
• zapis w postaci czytelnej maszynowo i wzrokowo.

Struktura kodów kreskowych

Na przestrzeni lat kodom kreskowym stawiane były rozmaite wymagania, co doprowadziło do wykształcenia się wielu odmian sposobów przedstawiania danych (odmiany te nazywane są symbolikami). W zakresie kodów kreskowych rozróżniane są także inne parametry, takie jak:

• znaki (dane, kontrolne, pomocnicze) - różne rodzaje znaków mają różne zadanie w kodzie; mogą one przenosić informacje lub stanowić, np. zabezpieczenie poprawnego odczytu,
• moduł X - podstawowa wartość dla kodów modularnych informująca o wielkości kodu; jest to szerokość najwęższej kreski kodu, na bazie której budowane są pozostałe kreski (im moduł X większy tym kod "rzadszy").

Kody kreskowe ze względu na sposób organizacji jasnych i ciemnych znaków można podzielić na:

• kody jednowymiarowe (liniowe, 1D) - odczyt następuje w jednym wymiarze
  
  

  EAN13	ITF 2of5	Code39	Code128

  
  
• kody wielowymiarowe (piętrowe lub matrycowe, 2D) - odczyt następuje w dwóch wymiarach poprzez rastrowanie lub odczyt matrycowy
  
  

  PDF417	DataMatrix	MaxiCode	QR Code

  
  

Standardy zastosowań kodów kreskowych

Niektóre zastosowania kodów kreskowych zostały ustandaryzowane w skali światowej. W takich przypadkach wskazane są konkretne symboliki (np. EAN-8 lub EAN-13) bądź wskazane jest specjalne zastosowanie wybranej symboliki i zarezerwowanie pewnych jej struktur (np. EAN-128 jako zastrzeżona forma Code128). Standardy takie obejmują zazwyczaj oznakowanie towarów konsumenckich lub oznakowanie towarów i jednostek logistycznych w łańcuchu dostaw.

Szczególnie ważne jest aby system standaryzujący był jednoznaczny w skali świata. Chcąc w pełni uczestniczyć w systemie należy się zarejestrować w odpowiedniej jednostce standaryzującej lub u jej przedstawiciela w danym kraju. Najbardziej znane jednostki standaryzujące to AIM Europe i EAN International (obecnie GS1).

Jednostka GS1 posiada swoje przedstawicielstwo w Polsce, które rejestruje użytkowników systemu, pzydziela im zasoby numeracyjne oraz udostępnia zasady korzystania z systemu. Jednostką tą jest GS1 Polska zlokalizowane w Instytucie Logistyki i Magazynowania w Poznaniu.

BCS Polska czynnie uczestniczy w pracach standaryzujących będąc członkiem wyżej wspomnianych organizacji. Pozwala nam to na dostęp do najnowszych informacji z zakresu standardów oznakowania oraz na dostęp do profesjonalnej wiedzy w tym zakresie w celu wspierania Klientów we wdrożeniach systemów automatycznej identyfikacji opartych na kodach kreskowych.

Tworzenie kodów kreskowych

Od czasu pojawienia się pierwszych kodów kreskowych wykształciło się wiele możliwości ich tworzenia i drukowania. Kod kreskowy musi mieć ściśle określone wymiary i proporcje. Ważne są też inne parametry takie jak kontrast jasnej i ciemnej kreski, modulacja kodu, defekty itp. Wszystkie one wpływają na parametr o nazwie "dekodowalność". Im gorsza dekodowalność tym bardziej utrudniony odczyt kodu za pomocą czytnika.

W zakresie tworzenia kodów kreskowych możliwy jest wybór pomiędzy:

• edytorami etykiet z wbudowanymi generatorami kodów kreskowych,
• profesjonalnymi kontrolkami umożliwiającymi wbudowanie generatora kodów kreskowych do tworzonych aplikacji,
• wykorzystaniem drukarek etykiet (np. ZEBRA) posiadających wbudowane generatory kodów kreskowych,
• specjalnymi czcionkami TrueType (nie zalecane ze względu na niską jakość tworzonych kodów).

Kody kreskowe mogą być drukowane praktycznie na każdym urządzeniu drukującym (drukarki atramentowe, laserowe, igłowe itp.). Jednak najlepszą jakość (dekodowalność) kodu uzyskuje się przy wydruku na drukarce termicznej. Wynika to ze sposobu druku zastosowanego w tych drukarkach. Nawet przy małej rozdzielczości jakość kodu jest nieporównywalnie lepsza.

Metody odczytu kodów kreskowych

Do odczytu kodów kreskowych wykorzystywane są specjalne głowice skanujące, które mogą współpracować z interfejsem komunikacyjnym (czytnik kodów kreskowych) lub innym urządzeniem uzupełniając go tym samym o dodatkową funkcjonalność (kolektory danych z czytnikiem kodów kreskowych).

Najbardziej znane metody odczytu kodów kreskowych to:

• odczyt liniowy CCD - linijka diod LED na przemian z diodami detekcyjnymi - diody LED generują światło a diody detekcyjne analizują odbity promień,
• odczyt liniowy Laser - laser i układ luster - punkt laserowy za pomocą lustra jest poruszany tworząc efekt linii (linie wielokierunkowe lub raster przy zastosowaniu bardziej złożonego układu luster), a dioda detekcyjna analizuje odbite światło,
• odczyt matrycowy CCD - kamera CCD wykonuje "zdjęcie" a specjalny procesor analizuje je pod kątem znajdujących się na nim kodów kreskowych.

Przy odczycie kodu istotne jest zwrócenie uwagi na możliwości danego urządzenia w kwestii odczytu danej symboliki i danej wielkości kodu. Dla każdego czytnika podawany jest diagram tzw. decode zone, który pozwala na dobór odpowiedniego czytnika do danej aplikacji pod kątem możliwości odczytu danego kodu.